Ook Engie geeft kernenergie op.

De Morgen - 18 november 2020

Ik herinner me het gesprek alsof het gisteren was. Hij had vele jaren geleden zijn kolenhandel opgedoekt en verkocht nu stookolie. Hij sprak over de moeilijke transitie, niet alleen bedrijfseconomisch, maar ook persoonlijk. Hij was door een rouwproces gegaan. Elke energietransitie zorgt al eeuwen niet alleen voor pijn en rouwprocessen op individueel en bedrijfsvlak, maar ook voor grote maatschappelijke spanningen en strijd om inkomen, macht en prestige. Dat ons energiebeleid al jaren alle kanten opschiet, ligt niet alleen aan zwakke ministers. Het heeft ook te maken met die strijd om macht en money. De beslissing van Engie om de investeringen in de levensduurverlenging van twee kernreactoren te schrappen is een point of no return. We stappen eruit. Het is gedaan. De energietransitie kan nu eindelijk versnellen.

De kernuitstap in het federale regeerakkoord krijgt weinig kritiek. Dat heeft volgens mij onder meer te maken met het feit dat in brede kringen duidelijk is dat kernenergie een duurzame energietransitie in de weg staat en nieuwe kerncentrales waanzinnig duur zijn. Bovendien is er voor het eerst in jaren met Tinne Van der Straeten een energieminister die niet alleen topexpert in haar domein is, maar ook alle betrokken actoren kan mobiliseren voor de energietransitie. De uitdaging zit hem vooral op Vlaams niveau, bevoegd voor hernieuwbare energie en energiebesparing. Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne zei gisteren terecht aan minister Zuhal Demir dat ze nog heel wat werk heeft. De N-VA staat voor een dilemma. Ofwel werkt ze 100% mee aan de energietransitie, wat goed is voor Vlaanderen (en de rest van de wereld), maar dan geeft ze die vermaledijde ecologisten gelijk. Ofwel blijft ze vertragen en zich partijpolitiek profileren, maar dat is slecht voor Vlaanderen. Jan Callebaut en Ivan De Vadder schreven in ‘Het DNA van Vlaanderen’ dat de doelgroepen van de N-VA concrete oplossingen over energie en klimaatdossiers verwachten. Misschien dat hoofstukje eens herlezen, minister Demir?

We zullen de volgende maanden en jaren nog af toe artikels lezen tegen de kernuitstap. Denkt er echter iemand dat Duitsland en Angela Merkel, niet echt gekend voor waan-van-de-dag-beslissingen, zouden stoppen met kernenergie als ze zouden twijfelen over de bevoorradingszekerheid en het economisch plaatje? Heeft iemand al een oplossing voor het kernafval? De kernenergiesector heeft haar beloftes over duurzame en goedkope elektriciteit nooit kunnen waarmaken. Er rest de sector niets dan telkens weer nieuwe reactorconcepten te lanceren die die beloftes wel zouden waarmaken. Jaren geleden waren het ‘kweekreactoren’ – het werd een economische catastrofe -, nu heeft men het onder meer over kleine, modulaire reactoren. De boodschap is eigenlijk de volgende: “Al onze reactorconcepten van de laatste 50 jaar hebben hun beloftes niet kunnen waarmaken, maar nu hebben we er eentje dat wel gaat werken. Willen jullie, belastingbetalers, een paar miljard euro op tafel leggen a.u.b.?”

Achter de klassieke debatten over kernafval en risico’s schuilt een ander debat, een tussen twee visies op moderniteit. In de klassieke visie beschouwt de mens zich als heer en meester van de natuur en is het concept van grenzen ondenkbaar en ondraaglijk. In een vernieuwde visie op moderniteit erkent men de fysieke grenzen van de planeet en wil men binnen die grenzen werk maken van welvaart en welzijn. Een kerncentrale, waarbij de ingenieurs als heer en meester van de natuur de krachten van het atoom blootleggen en beheersen, voedde de illusie van grenzeloos energie-aanbod en minimaliseren van risico’s, wat perfect past in de eerste visie. Zon en wind beheers je niet en zal je nooit beheersen. Je aanvaardt dat, maar je valoriseert wel, met spitstechnologie, de energie van zon en wind. Vanuit die vernieuwde visie op moderniteit werken nu overal ter wereld tientallen miljoenen mensen aan een groot en boeiend vraagstuk. Hoe kan je, rekening houdend met de fysieke grenzen van de planeet, goed en waardig samenleven met 7.8 miljard mensen en voor betaalbare en duurzame energie zorgen? Landen, investeerders en bedrijven kiezen de laatste jaren massaal voor hernieuwbare energie. Overal leidt dat tot debatten en strijd. Elke energietransitie draait immers ook om macht, geld en prestige, en in het geval van kernenergie ook om botsende wereldbeelden tussen de oude en de nieuwe modernisten. De eerste groep zit eigenlijk in een rouwproces, in een fase waarin rationale argumenten gewoon niet binnenkomen. Meestal brengen de feiten die mensen wel tot inzicht. Laten we respect voor hun rouw hebben en ondertussen 100% doorwerken aan een duurzame energietransitie.